Là người hướng nội: Món quà hay lời nguyền?

Trong những ngày tháng chông chênh nhất của tuổi trẻ, bạn tôi có nói với tôi rằng: sự nhạy cảm lẽ ra phải là một món quà đối với thế giới, thay vì là lời nguyền với những người sở hữu nó.

Câu nói đó ám ảnh tôi suốt một thời gian dài, bởi trong một xã hội ngày càng ồn ào, phù phiếm và thực dụng, nơi mà lời khuyên tốt nhất đối với một người con trai là làm giàu bằng mọi cách, và lời khuyên tốt nhất đối với người con gái là làm đẹp (cũng bằng mọi cách), thì đâu là nơi tồn tại cho những người nhạy cảm, lãng mạn, theo đuổi sự tĩnh lặng và những giá trị đạo đức? Đâu là nơi tồn tại cho những người hướng nội mang lời nguyền là sự nhạy cảm của chính mình?

Keanu Reeves - một trong những diễn viên hướng nội được biết đến nhiều nhất

Lời nguyền hướng nội trong xã hội hướng ngoại

Một bà chị hướng nội tôi quen là người yêu nghề, chăm chỉ, có tinh thần cống hiến và đầy trách nhiệm. Nhưng nhược điểm là trực tính, không khéo ăn khéo nói, vì vậy mà thường xuyên thua thiệt trong các cuộc họp khi đồng nghiệp cố tình tranh công hay đổ trách nhiệm. Đó cũng không phải là người biết "cư xử khéo léo", biết "gần gũi" cấp trên.

Vì vậy sau hai năm cống hiến, cuối cùng chị cũng phải nghỉ việc, khi nhận ra rằng vị trí hợp đồng mà chị phấn đấu để được kí, vốn từ lâu đã được dàn xếp cho một người khác. Đó là một người mới, và là người quen của cấp trên.

Một người bạn hướng nội khác của tôi là một cô gái thông minh, tử tế và mạnh mẽ. Cô ấy đã đấu tranh hết mình để bảo vệ tình yêu, ngay cả khi tất cả bạn bè đều khuyên rằng người yêu của cô ta không xứng đáng. Nhưng cô bạn tôi quá tử tế để tin rằng tình yêu nhẫn nại và bao dung của mình có thể cảm hóa được người kia, và cũng quá mạnh mẽ để tin rằng "bỏ cuộc không bao giờ là lựa chọn của bản chất con người".

Để rồi giữa thực tế cuộc sống phũ phàng, anh người yêu cuối cùng bỏ đi theo người mới, bỏ lại tình yêu của bạn tôi như con chim bước hẫng, đâm thẳng vào bức tường, đến nát vụn, rỉ máu, không còn cất lên tiếng hót.

Một người em hướng nội khác lại có ước mơ được đi nhiều nơi, và học tốt tiếng Anh là chìa khóa để em thực hiện ước mơ đó. Là người tỉ mỉ, chu đáo, chăm chỉ, em xin vào làm trợ giảng tại một trung tâm Tiếng Anh và đặt nhiều tâm huyết vào đó. Những tưởng đó là một lựa chọn đúng đắn để em thực hiện ước mơ, nhưng rồi cuối cùng một ngày, em phải rời xa công việc của mình, vì bị nhận xét là quá ít nói và không biết bày tỏ sự thân thiện với học viên.

Đó là những gì mà người hướng nội phải đối mặt hàng ngày trong cuộc sống của mình. Và sau hàng trăm, hàng ngàn lần như thế, ngay cả những người lạc quan nhất cũng không thể không tự chất vấn:

"Tại sao mình cống hiến như vậy, mà cuối cùng họ lại âm thầm chơi xấu sau lưng?"

"Tại sao mình đã cho đi chân thành, để rồi cái nhận lại là phản bội?"

"Tại sao mình không thể sống "khéo" hơn, trong khi dường như mọi người đều có thể?"

...

Tất cả đều dẫn đến một câu hỏi:

Phải chăng có gì đó không ổn, trong chính tính cách của mình?

Và rồi như cô công chúa Elsa trong bộ phim hoạt hình Frozen, không ít người hướng nội cảm thấy mình sinh ra đã mang sẵn một lời nguyền, và họ ngày càng cô lập trong những bức tường tự bản thân xây nên. Có những người có thể vượt lên bằng cách thay đổi bản thân mình cho giống với những người hướng ngoại, và thi thoảng "đi trốn" để thoát khỏi những áp lực ồn ào từ xã hội. Có những người mãi mãi vụn vỡ, mãi mãi lo lắng, không thể tìm thấy giá trị của bản thân. Có những người mắc chứng trầm cảm. Và có cả những người tìm đến con đường tự kết liễu.

Lẽ nào người hướng nội cứ phải tìm cách thay đổi bản thân mình, lắng nghe theo những lời thúc giục "nói nhiều hơn", "mạnh dạn hơn", "hòa đồng hơn", "khôn khéo hơn"...mà không thể sống một cách trọn vẹn và hài lòng như tính cách vốn có?

Hay sinh ra là người hướng nội trong xã hội này, vốn đã là mang trong mình một lời nguyền?

‎Tìm về bản chất của hướng nội và hướng ngoại

Carl Jung cho rằng: người hướng nội là người lấy năng lượng bằng việc ở một mình

Thuật ngữ hướng nội (introversion) và hướng ngoại (extraversion) được phổ biến đầu tiên bởi nhà tâm lý học Thụy Sĩ Carl Jung vào năm 1921. Theo quan điểm của Jung, người hướng nội là những người lấy năng lượng bằng việc ở một mình. Còn người hướng ngoại lấy năng lượng bằng việc tiếp xúc với những người khác.

Kể từ đó, rất nhiều nghiên cứu đã được tiến hành trên đặc điểm hướng nội, hướng ngoại của con người. Trong đó đáng chú ý là nghiên cứu của giáo sư Jerome Kagan tại Đại học Harvard, được bắt đầu thực hiện từ năm 1989 và vẫn tiếp tục đến hiện tại.

Giáo sư Jerome Kagan

Trong thí nghiệm này, 500 trẻ em sơ sinh (4 tháng tuổi) đã được đưa đến phòng thí nghiệm Phát triển thiếu nhi tại Harvard (Laboratory for Child Development). Tại đây, từng em được cho tiếp xúc với những kích thích mới như bóng bay nhiều màu, giọng nói người lạ, hơi cồn...

Kết quả là khoảng 20% các em nhỏ khua chân, khua tay liên tục, cho thấy sự "nhạy cảm cao" (high-reactivity) với những kích thích này. Vào khoảng 40% thì hoàn toàn yên lặng và thờ ơ. Khi các em nhỏ ở lớn lên, các em lại được kiểm tra. Và kết quả của thí nghiệm này rất thú vị: chính những em nhỏ khua chân tay mạnh lúc 4 tháng tuổi, lại chính là những người có xu hướng cao lớn lên trở thành người hướng nội. Còn những em nhỏ không có phản ứng phát triển thành người hướng ngoại.

Hành động khua tay, khua chân, không xuất phát từ sự hào hứng, mà tự sự cảnh giác, đánh đồng tác nhân mới với dấu hiệu nguy hiểm. Thí nghiệm này khẳng định: nhạy cảm với các kích thích bên ngoài (high-reactivity) chính là bản chất phân biệt người hướng nội và hướng ngoại.

Nhiều nghiên cứu khác sau đó đã khẳng định điều này. Ví dụ người hướng nội thường nghe nhạc nhỏ hơn, để màn hình điện thoại tối hơn, dễ tổn thương hơn, và thậm chí là da mỏng hơn, và tiết nhiều nước bọt hơn so với người hướng ngoại khi nhìn thấy quả chanh.

Mọi cảm xúc tích cực và tiêu cực đối với người hướng nội được phóng đại lên nhiều lần, và đó là lý do vì sao người hướng nội luôn tránh những kích thích khiến họ cảm thấy "vượt ngưỡng": nơi ồn ào, làm việc mạo hiểm, tiếp xúc với người lạ... và là nguồn gốc sinh học của tính cách rụt rè, cẩn trọng, thích yên tĩnh đặc trưng.

Câu hỏi là: nếu hướng nội là một lời nguyền và luôn chịu thua thiệt so với người hướng ngoại, thì tại sao người hướng nội vẫn tồn tại được qua quá trình tiến hóa và chọn lọc khắc nghiệt của tự nhiên?

Các nhà tự nhiên học qua quá trình nghiên cứu, đã phát hiện ra rằng không chỉ con người, mà có hàng trăm loài trong tự nhiên cũng được phân ra thành các cá thể "hướng nội" và "hướng ngoại".

Những cá thể chim "hướng ngoại", hiếu chiến, sẽ tồn tại hiệu quả hơn khi nguồn thức ăn khan hiếm. Nhưng khi thức ăn sẵn có, thì những cá thể "hướng nội" luôn cảnh giác và tránh mạo hiểm, sẽ biết cách tiết kiệm năng lượng và tránh khỏi những kẻ săn mồi tốt hơn những cá thể hướng ngoại hiếu chiến không cần thiết.

Những nghiên cứu này khẳng định một điều: hướng nội không có gì là sai. Cả hướng nội và hướng ngoại đều là những chiến lược sinh tồn hiệu quả của tự nhiên. Và giống như cô công chúa Elsa khi đã chế ngự được sức mạnh của mình, có thể biến sức mạnh của mình từ một lời nguyền thành món quà, những người hướng nội cũng có thể biến "lời nguyền" của mình thành những khả năng hiếm có.

Hóa giải lời nguyền hướng nội

Một người hướng nội chưa làm chủ được chính mình có rất nhiều ngược điểm: rụt rè, không dám thể hiện bản thân, ngại giao tiếp, thường hay cô lập, thiếu quyết đoán, suy nghĩ quá nhiều... thậm chí có những nghiên cứu chỉ ra rằng người hướng nội có nguy cơ mắc trầm cảm và tự tử cao hơn người hướng ngoại. Nhưng khi những người hướng nội đã làm chủ được sự nhạy cảm và rụt rè của chính mình, thì họ lại là những cá nhân tuyệt vời.

Nhân vật Walter Mitty trong phim "Cuộc đời bí mất của Walter Mitty" là một nhân vật hướng nội điển hình.

Bạn có để ý, trong những bước tiến lớn nhất của nhân loại, phần lớn đều được thực hiện bởi người hướng nội? Albert Einstein, Issac Newton, Abraham Lincoln, Mahatma Gandhi, Bill Gates, Larry Page, Mark Zuckerberg... đều là những người hướng nội đã thay đổi mạnh mẽ cuộc sống của chúng ta. Họ là những người đã chỉ cho chúng ta thấy, người hướng nội có thể trở nên tuyệt vời như thế nào:

"Sức mạnh không đến từ thể chất. Nó đến từ ý chí bất khuất" (Mahatma Gandhi)

Sự nhạy cảm là thứ khiến người hướng nội có vẻ mỏng manh, yếu đuối hơn người hướng ngoại. Nhưng khi người hướng nội học được cách làm chủ cảm xúc của mình, thì nhạy cảm chính là nền tảng của lòng cảm thông, và khả năng thấu hiểu đặc biệt của người hướng nội.

Khả năng đó giúp người hướng nội có khả năng kết nối đặc biệt với những người khác, ở một mức độ sâu sắc. Mahatma Gandhi là nhân vật hướng nội điển hình, đã thống nhất được ý chí của nhân dân Ấn Độ và giành lại độc lập cho đất nước Ấn Độ từ tay thực dân Anh với phương pháp đấu tranh bất bạo động.

Câu chuyện Newton và quả táo

Người hướng nội thích ở một mình, và có khả năng tập trung rất cao. Vì vậy người hướng nội rất phù hợp với "tập luyện nâng cao" (deliberately practice). Sự tập luyện này là nền tảng để trở thành chuyên gia, và giúp người hướng nội phát triển năng lực sâu trong một vài lĩnh vực nào đó. Để xây dựng được Facebook hay Google, Mark Zuckerberg và Larry Page đã phải mất hàng ngàn giờ để "vọc" máy tính trước đó.

Người hướng nội ít bị ảnh hưởng bởi đam mê tiền bạc, danh vọng... hơn người hướng ngoại. Và với bản tính thích suy tư, họ dễ dàng nhìn thấy bản chất của vấn đề, cũng như những nguy cơ dài hạn. Vì vậy chỉ cần người hướng nội có niềm tin vào một tầm nhìn nào đó, họ sẽ có sự kiên định và dũng cảm hơn bất kì ai khác trong việc đấu tranh để biến tầm nhìn đó trở thành sự thực.

Nguyên phó tổng thống Hoa Kỳ Al Gore

Ứng cử viên tổng thống AI Gore là một người như vậy. Bằng sự kiên định và lòng quyết tâm không đổi, ông sẵn sàng thuyết trình tới từng gia đình một, từng người dân một, cho tới khi mọi người có thể ý thức đầy đủ về vấn đề "nóng lên toàn cầu". Ông đã được trao giải Nobel Hòa Bình 2007 "vì những nỗ lực xây dựng và giúp mọi người nhận thức về sự thay đổi khí hậu mà tác nhân chính là con người, cũng như thiết lập nền tảng cho các biện pháp cần thiết để xử lý vấn nạn này".

Nhờ khả năng tập trung cao độ, và làm việc vì niềm tin hơn là phần thưởng, người hướng nội dễ dàng đạt được trạng thái "flow" của bộ não, trạng thái tập trung cao độ đến mức quên bản thân mình. Đây là trạng thái tối ưu cho việc sáng tạo, vì vậy không lạ khi nhiều người hướng nội có khả năng sáng tạo rất cao. Tới nay, Thomas Edison vẫn là một tấm gương về sự sáng tạo, với tổng cộng 1.500 bằng sáng chế.

Để trở thành một người hướng nội "trưởng thành", người hướng nội cần dừng hoài nghi về bản thân mình, chấp nhận sống với tính cách của mình và dần dần cải thiện. Chỉ bằng cách đi theo thiên hướng của mình, người hướng nội mới có thể phát huy tốt nhất khả năng của mình. Một số lời khuyên cụ thể:

Học cách kiểm soát cảm xúc. Bằng cách kiềm chế những cảm xúc "vượt ngưỡng", người hướng nội mới có thể khai thác triệt để năng lực suy nghĩ của bản thân và dồn năng lượng tạo thành hành động.

Ngừng hoài nghi. Tìm kiếm những giá trị mà bản thân tin tưởng. Những dự án mà bản thân cảm thấy có ý nghĩa. Xây dựng niềm tin vào nó, và nó sẽ là động lực để người hướng nội có động lực mạnh mẽ làm mọi điều khác.

Khai thác sức mạnh của sự nhạy cảm, tập trung, tập luyện nâng cao (deliberate practice) và trạng thái flow. Điều đó có nghĩa là mạnh dạn nghe theo cảm xúc, chấp nhận việc "đi trốn" khi cần làm những công việc nghiêm túc, cần sáng tạo, hoặc đấu tranh để được lựa chọn địa điểm và thời gian làm việc phù hợp với bản thân mình.

Thể hiện bản thân nhiều hơn: đây là việc mà người hướng nội ngại làm. Nhưng chỉ bằng cách mạnh dạn thể hiện tiếng nói, đòi hỏi giá trị mà mình tin tưởng, người hướng nội mới có thể có được môi trường mà mình mong muốn. Đặc biệt là qua việc viết, hoặc mạng xã hội, hai công cụ truyền đạt mà người hướng nội có thế mạnh sử dụng.

Đối diện với nỗi sợ. Những việc sợ làm là những việc đáng là nhất là câu nói đúng nhất với những người hướng nội. Bằng việc dần dần đối mặt với từng nỗi sợ của mình, người hướng nội sẽ có đầy đủ kĩ năng và vị thế để đạt được điều mình mong muốn.

Lời kết

Cuộc trò chuyện giữa tôi và cô bạn hướng nội đôi khi dài như một chương tiểu thuyết, nhưng nhiều lúc cũng rất ngắn: "Ổn không / Vẫn ổn". "Bị sao thế? / Mấy hôm nữa sẽ trở lại"... hoặc đôi khi chỉ inbox để nhắc nhau rằng "Cậu là một người bạn tuyệt vời!". Chỉ cần vậy thôi, là đủ. Bởi người hướng nội thực sự lắng nghe, thực sự chia sẻ, và luôn có mặt đúng lúc. Chỉ cần có một người bạn hướng nội, bạn sẽ không bao giờ cảm thấy mình cô độc giữa thế gian.

Vì thế mà tôi chưa bao giờ ngừng tin tưởng rằng, chỉ cần vượt qua được "lời nguyền", những người hướng nội sẽ là những người tuyệt vời nhất. Tôi mong rằng những người hướng nội có thể ngừng hoài nghi bản thân, cất tiếng nói nhiều hơn, kết nối với nhau nhiều hơn, và cùng nhau tạo nên một môi trường để người hướng nội hay hướng ngoại đều có thể sống tốt mà không cần cố gắng biến mình thành một ai đó khác!

Theo YBox, NHATANHNGX

Trí Thức Trẻ

Nữ triệu phú Michelle Phan: Đứng dậy từ trầm cảm để làm lại từ đầu

"Trước đây những khát vọng của tôi được định hình bởi những người xung quanh. Giờ đây, tôi nhận ra mình phải tự quyết: “Tôi thực sự muốn gì cho bản thân?”. “Phù thuỷ trang điểm” người Mỹ gốc Việt Michelle Phan là một trong số những người gặt hái được khá nhiều thành công, khi bắt đầu sự nghiệp của mình trên kênh YouTube và sau đó thu hút được gần 9 triệu người theo dõi.

Cô là người sáng lập công ty bán mỹ phẩm Ipsy từng được định giá hơn 500 triệu USD, và gần đây lại cho ra mắt tiếp thương hiệu mỹ phẩm Em Cosmetics sau gần 1 năm liền “biệt tích giang hồ” trên mạng xã hội.

Trước đây vào năm 2013, Michelle từng tung ra Em thông qua sự hợp tác với tập đoàn mỹ phẩm L’Oreal, nhưng đã thất bại do bị xem là có giá bán quá cao. Tới năm 2015, Michelle mua lại thương hiệu EM từ L’Oreal để tự phát triển nó lại theo hướng đi của riêng mình.

Dưới đây là những lời chia sẻ của Michelle trên các trang Refinery29 và TeenVogue về việc tại sao từ chỗ là một “nữ hoàng” trên YouTube, cô lại rời bỏ mạng xã hội trong một thời gian dài để rồi quyết định vực dậy một thương hiệu từng thất bại:

Khởi đầu sự nghiệp

Trang điểm luôn là một phần không thể thiếu trong cuộc đời tôi từ khi còn là một đứa trẻ lớn lên trong tiệm nail nơi mẹ tôi làm việc. Hằng ngày, tôi ở đó và bắt điện thoại trả lời: “San Francisco Nails xin nghe, tôi có thể giúp gì cho bạn?” Xung quanh tôi luôn là các tạp chí làm đẹp, trang điểm và những sắc màu. Tuy nhiên, mẹ lại muốn tôi trở thành bác sĩ hơn bởi vì bà ấy nghĩ: “ Con sẽ chẳng kiếm được tiền với cái nghề trang điểm”. Tôi đã dành cả cuộc đời để học làm bác sĩ nhưng vào phút chót, thay vì nộp đơn vào trường y, tôi lại quyết định chọn một trường nghệ thuật. Và mẹ tôi thực sự thất vọng khi nghe tôi thông báo điều đó.

Michelle Phan và các mẫu thiết kế mới cho Em Cosmetics. Ảnh: Instagram

Thế nhưng ngôi trường nghệ thuật ấy mới chính là thế giới của tôi và nó đã dẫn bước tôi đến với trang điểm. Trước khi Internet phổ biến như ngày nay, tôi đã tự mày mò học các mẹo trang điểm từ những trang sách của Kevyn Aucoin, Laura Mercier hay Bobbi Brown. Tôi không có tiền, vì vậy tôi thường đến hiệu sách Barnes & Noble để “đọc cọp”, và đó là nơi tôi tìm thấy những bản hướng dẫn làm đẹp trước khi có YouTube. Tôi đã từng rất yêu thích cái cách Kevyn Aucoin biến Martha Stewart thành một người khác như thế nào. Sau đó, khi YouTube xuất hiện, tôi đã vận dụng mọi thứ để có thể trở thành một Michelle Phan như hôm nay.

Trở thành một “video girl”

Tôi đã tải video YouTube đầu tiên của mình lên cho vui, nhưng thực ra cũng có một chút chiến lược đằng sau đó. Tôi cho rằng nếu mình có thể xây dựng sức ảnh hưởng và có những người theo dõi, có thể tôi sẽ nhận được cơ hội phỏng vấn và ai đó sẽ thuê tôi chăng. Chính vì thế, tôi đã xem nó như một lợi thế cạnh tranh trong nghề trang điểm, nhưng tôi thật sự không thể ngờ mọi thứ lại thành công như thế này. Nếu tôi đã nghĩ trước tới chuyện đó, có lẽ tôi đã sớm thay đổi nhiều thứ vì bản thân tôi cũng mắc khá nhiều sai lầm trong giai đoạn đầu. Tất cả mọi thứ đều là tình cờ và tôi phải vừa học vừa làm trong suốt quá trình khởi nghiệp.

Tôi thật sự cảm thấy rất lo lắng, bởi vì mọi thứ rất mau lỗi thời trên Internet. Trước Myspace là Friendster và sau Myspace là tới Facebook. Những nền tảng phương tiện truyền thông xã hội này giống như những hộp đêm vậy. Mỗi nơi chỉ có một thời để “hot”, và sau đó mọi người sẽ chuyển sang những sân chơi khác. Tôi biết rằng mình có không có nhiều thời gian. Tôi không phải người tin vào tuổi tác, nhưng tôi nghĩ rằng: “Đây là thế giới làm đẹp, sẽ không có chỗ đứng cho tôi sau tuổi 25. Tôi sẽ bị thay thế bởi những người trẻ hơn, ‘hot’ hơn và được yêu mến hơn”.

Đó là lý do tại sao tôi hối hả hết sức. Tôi nghĩ rằng nếu mình chăm chỉ làm việc khi còn trẻ, về lâu dài mọi thứ sẽ gặt hái nhiều thành quả hơn. Vì vậy, tôi mải mê làm việc. Tôi đã phát triển ipsy cùng lúc với việc xây dựng một dòng sản phẩm mới cho Lancôme, đồng thời vẫn biên tập và upload 2 video mỗi tuần. Toàn bộ cuộc đời tôi chỉ xoay quanh công việc. Tôi không đi ra ngoài hay có bất kỳ mối quan hệ xã hội nào cả. Tôi biết rằng nếu muốn đạt được thành công, tôi sẽ phải hy sinh rất nhiều.

Thất bại chưa hẳn là kết thúc

Sau sự hợp tác thành công với Lancôme, đến lượt L'Oréal tìm đến tôi và thế là thương hiệu Em Cosmetics ra mắt vào năm 2013. Họ đưa ra lời đề nghị: “Hãy nắm lấy cơ hội và thử đi.” Chúng tôi đã bắt đầu với 200 sản phẩm và tôi đã nắm quyền quyết định khá nhiều màu sắc và ý tưởng (concept), nhưng không được tham gia nhiều về mặt quyết định kinh doanh.

Nhìn lại những gì đã qua, tôi thấy mức giá khi ấy là quá cao cho những đối tượng mà tôi hướng nhắm đến, như giới sinh viên hay học sinh trung học. Và rồi chúng tôi chấm dứt dự án đó với kết quả không như mong đợi, nhưng cả hai bên đều học được một điều gì đó từ thất bại này. Xét cho cùng, nếu bạn học được điều gì đó và bạn có thể trưởng thành hơn từ đó, tôi nghĩ đó cũng là một sự thành công.

Michelle Phan lúc ra mắt Em Cosmetics hồi năm 2013. Ảnh: blogspot.com

Vào thời điểm đó, khi thương hiệu EM thất bại, tôi thực sự rất buồn. Đó là 3 năm cuộc đời đã trôi qua mà tôi không thể nào lấy lại được. Tôi đã đi rất nhiều nơi, tôi chẳng khi nào có mặt ở nhà, tôi không gặp mặt gia đình mình. Cảm giác thất bại kinh khủng như thế đấy.

Khi ấy, có những diễn đàn được lập ra chỉ để chỉ trích Em, và tôi thấy giống như mình đang bị bắt nạt trên mạng vậy. Tôi không cãi lại ai cả, dù lẽ ra tôi đã có thể nói rất nhiều thứ, vì vấn đề với Internet là bạn không thể kỳ vọng có một cuộc tranh luận đường hoàng trên đó và giành được chiến thắng.

Có rất nhiều người cố tình hiểu nhầm ý bạn. Với những người đó, bạn đã thua cuộc tranh luận ngay từ đầu và việc cố thuyết phục họ làm ngược lại sẽ chẳng được gì. Thay vì dồn sự chú ý vào những người tiêu cực, tôi để ý tới những người tích cực. Đó là điều mà tôi muốn nói với mọi người: đừng mất công cố thuyết phục những người tiêu cực, bạn không thể làm được chuyện đó bằng lời. Cách tốt nhất để thuyết phục mọi người là bằng hành động. Những lời hoa mỹ có thể làm được vài chuyện, nhưng chỉ có hành động mới làm mọi người phải im lặng.

Vào năm 2015, khi ipsy huy động vốn được 100 triệu USD, tôi quyết định mua lại EM Comestics. Tôi muốn tự do. Tôi nghĩ đó là điều quan trọng nhất. Khi bạn có cảm giác tự do, bạn có thể làm được nhiều thứ. Bạn có thể tự mình lèo lái hướng đi của công ty, và đó là cảm giác tôi chưa bao giờ biết đến. Tôi học nghệ thuật đấy chứ, tôi có học kinh doanh gì đâu. Bây giờ nhìn lại, tôi phải thốt lên “Wow, lẽ ra mình đã phải thay đổi nhiều thứ từ đầu”.

“Giải độc” mạng xã hội

Thời gian biểu 10 năm qua của tôi luôn là quay phim, biên tập, upload và trả lời các bình luận. Công việc ấy không có ngày nghỉ nào, nghe cứ như một bệnh viện vậy. Tôi đâm ra lo lắng bất cứ khi nào nghe thấy điện thoại mình phát ra âm thanh “ding”. Đó là khi tôi nhận ra thế này là không ổn cho mình tí nào. Vì vậy, tôi bắt đầu thử làm những chuyện nhỏ nhặt. Tôi tháo dây sạc khỏi máy laptop, và khi nào máy hết pin thì tôi cũng ngừng làm việc. Tôi bắt đầu nghỉ ngơi và thư giãn. Tôi ngủ hoặc làm những chuyện không liên quan đến việc phải lên mạng.

Sau đó, tôi bắt đầu rút lui khỏi thế giới online suốt cả cuối tuần. Và khi điều đó chưa đủ, tôi bắt đầu thấy phải hành động nhiều hơn. Tôi vẫn cảm thấy như mình không thể nào thoát khỏi, thấy buồn và cảm giác như đang bị trầm cảm vậy. Vì vậy, tôi đã lên mạng và làm thử một bài test “Bạn có bị trầm cảm không?”. Trang đầu tiên bảo rằng “Bạn đang bị trầm cảm nghiêm trọng.”. Tôi thử nhiều bài test hơn sau đó và nhận được những kết quả tương tự. Chính điều đó đã làm tôi thức tỉnh. Tôi không muốn trở thành một nữ doanh nhân dành 100% thời gian của mình để làm việc nhanh, nhanh nữa, nhanh mãi trong khi tinh thần thì ngày càng chìm sâu vào khủng hoảng.

Michelle Phan trong một chuyến đi chơi ở Việt Nam. Ảnh: Instagram

Tôi nhận ra rằng, tôi kiếm được nhiều tiền với Ipsy, tôi hài lòng với kênh YouTube của mình, tôi đã đạt được mọi thứ tôi muốn. Vậy tại sao tôi cứ thấy cần phải đạt được nhiều thứ hơn nữa? Đó là khi tôi quyết định đóng gói cuộc sống của mình vào một cái va li nhỏ. Tôi thực sự muốn “quẳng gánh lo đi mà sống”. Tôi mua vé một chiều đến Thụy Sĩ ngay cả khi có những hợp đồng vẫn còn ngổn ngang đó. Dù vậy, tôi vẫn quyết tâm đi.

Tôi không có kế hoạch nào cả. Tôi vừa đi vừa lên lịch trình cho những nơi tiếp theo. Tôi đã đến Thụy Sĩ, Ai Cập, Amsterdam và Trung Quốc. Cuối cùng, tôi đã có thể nghe thấy những suy nghĩ của mình, và đó là điều làm thay đổi cuộc sống của tôi. Chúng ta đang sống trong thế giới nơi mà chúng ta luôn luôn trong trạng thái kết nối, nhưng chúng ta không dành được thời gian để kết nối lại với chính mình. Trong những chuyến đi, chỉ có tôi, thiên nhiên và những vì sao - không có WiFi hay bất cứ điều gì khác - và điều đó đã khiến tôi thay đổi. Nó neo tôi lại gần với thực tế.

Và theo một cách kỳ quặc, tôi thấy thời gian trôi qua chậm hơn, và mọi thứ trở nên đẹp hơn. Tôi ngắm nhìn các ngôi sao và chợt nhận ra “Wow! Chúng ta đang trôi trong lòng không gian kìa, và những lo lắng của tôi thật quá nhỏ bé”. Rất nhiều vấn đề mà chúng ta tự mang lại cho mình, những nỗi lo lắng và stress, là đến từ các tác nhân bên ngoài. Nhưng chúng ta có quyền quyết định để cho chúng ảnh hưởng tới mình hay không. Đó là điều mà tôi phải nhận ra, và chỉ có thể nhận ra bằng cách nhìn lại những gì đã qua. Nhưng làm sao có thể nhìn lại khi bạn luôn luôn bị stress?

Trong khi đó, nhiều người lo lắng là có khi tôi đã chết rồi. “Michelle đâu rồi, bạn ổn chứ?” Họ cho rằng có gì đó không ổn đang diễn ra với tôi. Nhưng tôi chỉ cần nghỉ ngơi thôi. Tôi chỉ muốn cho những người theo dõi biết rằng mình cần nghỉ ngơi, không ai có thể như cái máy cứ ở chế độ “ON” mãi được.

Rõ ràng, khoảng thời gian 7 tháng đó đã cho tôi rất nhiều sự bình an và giúp tôi tập trung lại sự chú ý của mình. Tôi nhận ra rằng trước đây những mục tiêu và khát vọng của tôi được định hình bởi những người xung quanh mình. Giờ đây, tôi nhận ra mình phải tự kiểm soát và quyết định: “Tôi thực sự muốn gì cho bản thân mình?”

Nhìn về phía trước

Khi tôi “gạt bỏ” hết áp lực của sự kỳ vọng và bận rộn, để nhận ra những gì mình muốn cho bản thân, tôi đã thấy tự do hơn rất nhiều. Tôi không tự chôn vùi mình trong quá khứ. Tôi đang tập trung cho ngày hôm nay, cho hiện tại, và đó là lý do tại sao tôi rất vui mừng khi tung ra lại thương hiệu mới của mình.

Michelle Phan tại sự kiện GenBeauty ở Los Angeles. Ảnh: Instagram

Với tôi, điều quan trọng nhất là kiểm soát quá trình đổi mới mà tôi đang tập trung vào. Mặc dù chúng tôi đang tung ra những sản phẩm không phải là quá đột phá như là kem dưỡng môi và chì kẻ mắt, nhưng tôi vẫn có thể áp dụng kiến ​​thức nghệ thuật của mình để sáng tạo. Những cây eyeliner được lấy cảm hứng từ những cây bút tôi dùng để vẽ truyện tranh. Và màu sắc của chúng cũng là những màu có thực trên bảng màu nước. Linh hồn của tôi nằm ở trong đó và đó là điều mà tôi thực sự đầu tư vào. Công ty này thực sự là của tôi.

Và lần này, thất bại không còn làm tôi run sợ nữa. Tôi giống như Jon Snow vậy: Tôi không sợ chết lần nữa.

Ý Nhi
Nguồn Refinery29 / TeenVogue
Theo: nhipcaudautu

Truy tìm anh chàng đem “quái thú” Ducati gần 300 triệu chạy… xe ôm

Xưa nay, người ta luôn mặc định nghề chạy xe ôm là cái nghề của những con người cơ cực, chịu thương chịu khó, dãy nắng dầm mưa nên tất cả đều “hành nghề” bằng những con xe số, phong trần gió sương. Hiếm lắm mới có một ai đó sắm chiếc tay ga chở khách cho “oách xà lách” vậy mà phá bỏ những suy nghĩ đó, có một anh chàng cưỡi “quái thú Ducati” gần 300 triệu để chở khách như thế này đây.

Nguyễn Mạnh Hữu là tên của anh chàng chạy xe ôm đang được dân mạng săn lùng (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Hình ảnh này được cắt ra từ đoạn clip do một nữ hành khách quay lại vì quá bất ngờ trước độ chịu chơi của anh xế thú vị này. Ai mà ngờ đâu lại có một chàng trai trẻ cưỡi hẳn một con moto khủng ngót nghét 300 triệu chỉ để làm nghề xe ôm công nghệ cơ chứ. Chính bởi độ chịu chơi gây bất ngờ đó, đoạn clip ngay lập tức thu hút được rất nhiều sự quan tâm trên mạng xã hội. Cộng đồng mạng thay phiên nhau like, share, bình luận khiến anh chàng nổi như cồn trong những ngày gần đây.

Một số dân mạng còn chụp lại được hình ảnh anh chàng chịu chơi này hành nghề (Ảnh: Facebook)

Tuy nhiên, nổi thì nổi vậy, nhưng bên cạnh những người tỏ ra thích thú và hy vọng một lần “vợt” được anh chàng xe ôm công nghệ này để thử cảm giác ngồi sau lưng con xe trăm triệu diễu phố, thì cũng không ít dân mạng chua chát cho rằng, anh chàng này… làm màu. “Thời buổi này dễ nổi tiếng ghê. Chỉ cần làm tí màu mè, làm chuyện khác người là nổi ngay. Nghĩ sao đi lái Ducati để chạy xe ôm cho người ta chú ý? Hay giàu quá rồi, không có chuyện gì để làm nên lái Ducati chở người lạ, lấy vài đồng cho khuây khỏa chơi?”.

Một bình luận khác hài hước hơn thì cho rằng: “Theo kinh nghiệm 5 năm trong nghề bán trà đá của mình, mình cho rằng cậu xe ôm này trước đây làm xe ôm, chắc cũng thâm niên tầm chục năm gì đó, rồi tích cóp mua được chiếc môtô này, nhưng với bản tính chăm chỉ, chịu khó cộng thêm niềm đam mê nghề lái xe ôm nên anh ta vẫn chạy xe ôm trên con xe ấy. Mình nói có sai không?”

Liệu dùng môtô chạy xe ôm có phải là một hành động “làm màu làm mè” hay không? (Ảnh: Facebook)

Cứ thế, người ta ra sức bình luận, nói bóng nói gió, nói ngang, nói dọc trong khi chỉ mới coi đoạn clip hơn một phút trên mạng xã hội, mà anh chàng tội nghiệp đang mải “thả thính” khách hàng (nghe giọng là biết xinh gái rồi) không hề hay biết mình đang bị quay lén. Và để biết chính xác “nội tình” của câu chuyện, chúng tôi đã truy lùng được và liên hệ trực tiếp với chàng trai trên.

Anh chàng tài xế xe ôm công nghệ trong đoạn clip trên có tên là Nguyễn Mạnh Hữu. Hữu cho biết, đúng là chiếc Ducati “quái thú” anh đang chạy có giá thực tế không dưới 200 triệu, và đúng là anh đang chạy xe ôm bằng nó, nhưng không phải vì làm màu, càng không phải vì muốn kiếm nhiều tiền từ “nghề” xe ôm. Anh đem con phân khối lớn hàng trăm triệu ra đường hành nghề xe ôm, đơn giản chỉ để phục vụ đam mê và sở thích.

“Mình có đam mê xe phân khối lớn và cũng có sở thích vi vu ngoài đường, đi đây đi đó trong thành phố để lắng nghe các câu chuyện đời sống của những người khác nhau, dù xa lạ thôi. Thế là cộng cả đam mê và sở thích mình quyết định chọn việc lái môtô làm xe ôm công nghệ”.

“Mình cũng có sở thích vi vu ngoài đường, đi đây đi đó trong thành phố để lắng nghe các câu chuyện đời sống của những người khác nhau”. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Anh chàng cũng nói thêm, chiếc “quái thú” anh đang dùng để chạy xe ôm là từ một người anh trong nhóm chơi cùng. “Mình có làm việc liên quan đến xe cộ nên chơi cùng nhiều anh em cũng chơi xe phân khối lớn. Bọn mình hay có hoạt động là “giao lưu xe cộ”, tương tự như trao đổi mua bán ấy. Chiếc xe này mình có từ việc giao lưu những chiếc xe của mình với anh bạn chơi cùng. Mình mê phân khối lớn và tự xoay sở kiếm tiền mua xe, chứ không phải là con nhà giàu sang chảnh gì cả!“.

Mạnh Hữu tiết lộ, anh chàng tự lập, sống xa gia đình từ năm 2 đại học. Việc chạy xe ôm chẳng liên quan gì với ngành học trước đây của anh chàng: Hữu học nhiếp ảnh tại trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội. Dù vậy, việc đó cũng không làm bố mẹ anh phiền lòng, ngoại trừ một chút lo lắng về sức khỏe khi con trai sống xa nhà.

Vì đam mê, vì sở thích thì sợ gì những lời chỉ trích của những người không quen. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Trước câu hỏi có sợ chuyện bị chỉ trích cho rằng “làm màu” khi dùng chiếc môtô khủng gần 300 triệu để chạy xe ôm ngoài đường, anh chàng thẳng thắn: “Thật ra không riêng gì môtô, mà khi bạn lái một chiếc SH hay một con tay ga, tay côn xịn xịn để chạy xe ôm đã gây chú ý rồi. Đối với mình, chuyện người ta chú ý là chuyện của người ta, người ta bàn tán chỉ trích cũng kệ người ta, khi đó người ta sẽ là người khó chịu, mình không quan tâm.

Nếu mình làm cái gì vì sở thích, vì đam mê mà lo sợ ý kiến của người khác thì tốt nhất không nên làm nữa. Mình cho rằng nên tôn trọng bản thân trước, thích thì làm thôi, khi đó bạn sẽ được vui như mình bây giờ”.

Hình ảnh Nguyễn Mạnh Hữu cùng “người bạn” môtô trong một lần vi vu du lịch (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Anh chàng Mạnh Hữu cũng tiết lộ thêm vài tình huống hài hước khi dùng môtô để hành nghề, không biết nên cười hay mếu. “Thực ra động cơ của chiếc xe này khá nóng khi vận hành, thi thoảng mình hay bị “quê” khi xe đột ngột tắt máy giữa chừng. Rồi cả chuyện nóng đó cũng khiến mình không ít lần vừa chạy xe vừa suy nghĩ xem… lông chân có còn không hay cháy rụi rồi để về còn tính chuyện đi cấy lông. (Cười lớn) Cũng có lần mình bị khách hủy chuyến do khách thì… lùn còn xe mình khá cao, khi ngồi lên, với đặc thù của xe phân khối lớn thì hông hơi ưỡn ra sao, nhiều khách ngại ngùng không muốn leo lên”.

Đấy, qua những chia sẻ chân tình vừa rồi, chúng ta hiểu hơn về câu nói “mọi chuyện đều có lý do của nó” . Bị chỉ trích, bị hiểu lầm cũng chả là gì nếu thật sự dám theo đuổi đam mê và sở thích của bản thân mình. Cuộc đời mỗi người là của cá nhân mỗi người, hãy vì nó mà chọn những chuyện khiến ta vui vẻ, mình thích thì mình làm thôi!

Theo Thời Đại

Bị gọi là ‘thằng đóng giày’, Tổng thống Lincoln đáp trả ra sao?

Là vị Tổng thống thứ 16, Abraham Lincoln đã đi vào lịch sử nước Mỹ không chỉ vì tài năng chính trị mà còn bởi nhân cách cao thượng hiếm có. Câu chuyện nổi tiếng của ông dưới đây cho người ta nhiều dư vị.

Lincoln là con thứ hai trong một gia đình nông dân ở biên giới nước Mỹ. Mẹ mất sớm, từ nhỏ Lincoln đã phải lao động chân tay rất vất vả, làm thuê, khuân vác trong nông trại. Xuất thân có phần thấp hèn, lại không có được sự nghiệp chính trị ấn tượng tuy nhiên năm 1860 ông bất ngờ đắc cử Tổng thống nhờ chính sách ôn hoà, yêu hoà bình của mình.

Tất nhiên, việc Lincoln lên đứng đầu Nhà Trắng đã vấp phải những chỉ trích dữ dội. Các đối thủ thường buông lời dè bỉu và gọi ông là “gã nông dân”. Trong một cuốn tự truyện, Lincoln cũng tự miêu tả thời trai trẻ của bản thân mình như là “một gã trai kỳ dị, không bạn bè, không học thức, không một xu dính túi”.

Các nghị sĩ Mỹ khi ấy đều xuất thân từ danh gia vọng tộc, thuộc giới tinh hoa, thượng lưu trong xã hội. Việc một anh đóng giày như Lincoln đột nhiên ngồi chễm chệ trên chiếc ghế quyền lực cao nhất khiến họ không cam lòng.

Tổng thống Lincoln đọc diễn văn. Ảnh theo infonet.vn

Ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức, Lincoln đã phải đối diện với thử thách. Trong khi ông đang đọc diễn văn nhậm chức, một nghị sĩ đứng dậy ngắt lời: “Thưa ngài, xin hãy nhớ rằng cha ngài đã từng đóng giày cho cả nhà tôi”. Tất cả cười ồ lên sảng khoái.

Thế nhưng Lincoln vẫn bình tĩnh, ngừng bài diễn văn của mình và tự tin đáp trả: “Tôi biết cha mình đã từng đóng giày cho cả gia đình ngài cũng như nhiều nghị sĩ khác. Bởi lẽ không người thợ nào có thể làm tốt như ông. Xin hỏi đã có ai trong các ngài phàn nàn về những đôi giày mà cha tôi đóng hay chưa? Chính tôi cũng biết đóng giày, nếu muốn tôi cũng có thể đóng cho các ngài một đôi. Nhưng dù sao đi nữa, tôi cũng vô cùng tự hào về người cha của mình, một người thợ giày xuất sắc”.

Các nghị sĩ nghe xong đều im bặt. Họ thực sự cảm thấy một dư vị nào đó. Họ đã công kích Lincoln bằng những thứ lời lẽ dè bỉu cay nghiệt nhất. Nhưng đáp lại thái độ ấy là gì? Là một sự bao dung to lớn, sự điềm tĩnh vĩ đại của một người quân tử.

Sau đó, có người khuyên Lincoln trả đũa tay nghị sĩ nọ. Nhưng ông mau chóng gạt đi và nói: “Khi tất cả chúng ta trở thành bằng hữu thì sẽ không còn bất cứ kẻ thù nào”. Phải là người có tấm lòng bao dung, rộng lượng như thế nào mới có thể “lấy đức báo oán” như vậy?

Abraham Lincoln và tướng McClellan. Ảnh: Wikipedia

Vậy bí quyết nào đã giúp Lincoln hành xử cao thượng được như thế?

Tất cả có lẽ nằm ở chữ “Nhẫn”. Có thể nói, lòng nhẫn chịu là một truyền thống của người Á Đông. Từ xưa, đã có rất nhiều tấm gương chịu đựng nhẫn nhục làm việc lớn, được hậu thế nghìn đời tán thưởng như Việt Vương Câu Tiễn hay Hàn Tín.

Nhẫn không phải là lùi bước, yếu hèn, nhu nhược mà là một loại cảnh giới, là đặt mình cao hơn đối phương, và bao dung họ.

Nội hàm của chữ “Nhẫn” (忍) là rất sâu sắc, ở trên là bộ “Đao” (刀), ở dưới là chữ “Tâm” (心). Nhìn từ cấu trúc con chữ thì có thể hiểu ra ý tứ là: Người biết nhẫn nhịn chính là có thể chịu được nỗi đau như là dùng dao mà đâm vào tim vậy. Tổn thương như thế đúng là quá sức chịu đựng của người thường. Dù bị kiếm đâm, dao cắt nhưng chữ “Tâm” kia vẫn vững vàng như bàn thạch, vẫn bất động.

Người biết nhẫn chịu thường là người có thể đạt được thành tựu. Việt Vương Câu Tiễn nếm mật, nằm gai suốt 10 năm, chịu bao tủi nhục trong tay kẻ thù cuối cùng cũng đánh bại được Ngô Vương Phù Sai, rửa được mối thù. Hàn Tín chịu nhục chui háng kẻ vô lại sau này trở thành rường cột quốc gia, khai quốc công thần nhà Hán, danh thơm muôn thuở.

Tạo hình Hàn Tín trên điện ảnh. Ảnh: weibo

Nhẫn là một loại tu dưỡng tinh thần, là một cảnh giới của bậc quân tử. Thất phu chịu nhục thì tuốt kiếm tương đấu. Còn người quân tử coi chịu nhục là cơ hội để tu rèn tâm tính.

Kinh nghiệm cho thấy, chỉ khi nhẫn được việc nhỏ, người ta mới có được tĩnh khí, sự điềm tĩnh. Một khi có được tĩnh khí thì mới có thể thanh tỉnh đầu óc, tĩnh tĩnh mà nhìn nhận vạn sự xảy ra trong đời, từ đó thấu được quy luật của vũ trụ.

Tổng thống Lincoln nếu không có được sự khoan dung, lòng nhẫn chịu lớn như trong câu chuyện kể trên hẳn đã không thể làm nên những kỳ tích vẻ vang sau này. Chính lòng bao dung là xuất phát điểm để Lincoln theo đuổi sự nghiệp giải phóng nô lệ suốt đời bất chấp sự phản đối gay gắt, bất chấp phải tiến hành cả một cuộc chiến tranh. Lincoln, anh thợ đóng giày quê mùa đã bước ra sân khấu chính trường Mỹ quốc bằng thứ vũ khí như thế đó! Tuy vậy, muốn có được tĩnh khí và khả năng nhẫn chịu không phải chỉ nói ra bằng vài lời suông là được. Đó là cả một quá trình tu luyện gian khó, khổ cực. Tâm tính người ta phải liên tục được đề cao giữa những mâu thuẫn gay gắt tưởng như không thể điều hoà. Khi đứng trước sự nhục mạ, công kích, nếu không thể giữ được sự điềm nhiên, hoặc chỉ giả vờ điềm tĩnh bề ngoài thì đều không đạt đến tiêu chuẩn “Nhẫn”.

Hữu Bằng
Nguồn: daikynguyenvn

Suy nghĩ lệch lạc trong giới nhà giàu mới nổi về tinh thần quý tộc

Khi nói đến giới quý tộc Anh, nhiều người thường nghĩ ngay đến cuộc sống xa hoa, phú quý và nhiều người hầu kẻ hạ. Ngày nay, nhiều nhà giàu mới nổi ở Trung Quốc thậm chí còn gửi con cái theo học tại các trường quý tộc Anh quốc, hy vọng chúng sau này sẽ trở thành “quý tộc”, nhưng họ sớm phát hiện ra những nhận định về giới quý tộc Anh của họ là chưa chuẩn xác.

Ảnh minh họa, trích trong phim “Pride and prejudice”

Tại trường nội trú Eton nổi tiếng của nước Anh, học trò phải ngủ trên tấm phản cứng, ăn uống đạm bạc và chịu sự giáo dục vô cùng nghiêm khắc. Thực tế vấn đề này không có gì lạ, vì tinh thần quý tộc mà người Tây phương tôn thờ không phải tinh thần phát tài nhanh chóng, không phải cuộc sống nhàn hạ xa xỉ, khôn lỏi giành ngôi cao; đó là tinh thần tiên phong hướng về hệ giá trị hạt nhân: vinh dự, trách nhiệm, dũng khí, kỷ luật.

Trường nội trú Eton nổi tiếng của nước Anh.

1. Khác biệt giữa Phú và Quý

Những trường học kiểu quý tộc nổi tiếng thường dạy theo kiểu quân sự hóa nghiêm khắc và gian khổ, mục đích để bồi dưỡng tinh thần kỷ luật và ý thức hợp tác của học sinh. Quý tộc là phải tràn đầy khả năng tự kiềm chế, có tinh thần mạnh mẽ, và tinh thần này cần được bồi dưỡng rèn luyện từ thủa nhỏ.

Trường nội trú Eton đã áp dụng phương pháp này để đào tạo được nhiều nhân tài ưu tú, ví dụ như tướng Wellington, người từng đánh bại Napoleon, là người từng theo học tại Eton.

Học sinh trường Eton.

Tướng Wellington là nhân vật rất nổi tiếng trong lịch sử quân sự thế giới, từng có một sự tích nổi tiếng về ông trước trận chiến sinh tử với Napoleon. Khi đó bất chấp hỏa lực nguy hiểm, tướng Wellington vẫn xông pha lên tiền tuyến theo dõi đối thủ, thấy thế người tham mưu khuyên ông sớm trở về, vì tiền tuyến quá nguy hiểm, nhưng Wellington cứ đứng bất động, viên tham mưu đành hỏi “Ngài có nhắn nhủ gì nếu không may tử trận?” Wellington vẫn không buồn quay người lại, cứ đứng yên đáp: “Nhắn với mọi người, trăn trối của ta là giống như ta đang đứng ở đây”.

Cuộc sống quý tộc theo tưởng tượng của đa số người hiện nay là ở trong biệt thự, mua xe Bentley, chơi golf, là chỉ tay năm ngón tùy tiện sai khiến người khác… Thực tế đây không phải là tinh thần quý tộc mà chỉ là thứ tinh thần của lớp nhà giàu mới nổi. Trong quan niệm của nhiều người, trường học quý tộc cần được hưởng thụ các điều kiện quý tộc, có cuộc sống quý tộc vương giả.

Nhưng thực tế, học sinh học trường quý tộc Anh quốc phải ngủ giường cứng, ăn uống đạm bạc, hàng ngày phải tiếp nhận chương trình rèn luyện gian khổ hơn nhiều so với những trường dành cho giới bình dân. Đa số người ta thường đánh đồng khái niệm Phú và Quý. Thực tế hai khái niệm này thuộc hai cảnh giới khác nhau: Phú là chỉ về vật chất, Quý là chỉ về tinh thần.

Trong tinh thần quý tộc, trước tiên là chỉ về ý thức tự kỷ luật, phải khắc kỷ, dâng hiến bản thân phục vụ quốc gia. Hoàng tử William và Hoàng tử Harry của Anh có thể xem là dẫn chứng điển hình của tinh thần quý tộc.

Hoàng tử William và Hoàng tử Harry (Ảnh: wiki)

Hoàng gia Anh đã gửi họ vào học tại Học viện quân sự. Sau khi tốt nghiệp, Hoàng tử Harry bị đưa tới tiền tuyến tại Afghanistan để tham gia chiến đấu. Dù Hoàng gia Anh hiểu rõ vai trò quan trọng của Hoàng tử Harry, cũng nhận thức được sự nguy hiểm của tiền tuyến, nhưng họ càng hiểu rằng tinh thần hy sinh quên mình phụng sự quốc gia là nghĩa vụ thiêng liêng của quý tộc.

Có một câu chuyện nổi tiếng trong thời Thế chiến thứ Hai, khi đó Quốc vương Anh Edward đi thị sát tại một khu nhà ổ chuột ở London, ông đứng trước cửa một ngôi nhà xiêu vẹo hỏi bà cụ trong nhà: “Xin hỏi tôi có thể vào nhà được không?” Có thể thấy, tinh thần tôn trọng người khác, cho dù đó là người sống ở tầng đáy của xã hội, chính là tinh thần quý tộc.

Ngày 21/1/1793, tại quảng trường Concorde ở Paris, trong khi Hoàng hậu Marie Antoinette sắp bị hành quyết, trên đoạn đầu đài bà vô tình dẫm lên chân của tên đao phủ, bà vội nói: “Tôi xin lỗi, thưa ông”. Trước đó, người chồng của bà là vua Louis XVI khi bị hành quyết cũng đã bình thản nói với đao phủ mặt đang sát khí đằng đằng: “Tôi chết trong sạch, tôi tha thứ cho kẻ thù của tôi, hy vọng máu của tôi có thể xoa dịu cơn thịnh nộ của Thượng Đế”. Hai thế kỷ sau, trong ngày kỷ niệm 200 năm Cách mạng Pháp, tổng thống Pháp Francois Mitterrand nói chân thành: “Louis XVI là một người tốt, cái chết của ông là một bi kịch…”.

Tranh tái hiện cảnh Vua Louis XVI bị hành quyết

Ngày 28/10/1910, một ông cụ 83 tuổi vì muốn giải tỏa khỏi nỗi giày vò đeo dai dẳng cả đời, đã dâng hết gia sản của mình chia cho người nghèo, sau đó rời bỏ trang viên rộng lớn đi lang thang và chết tại một bến xe hoang như một người vô gia cư…. Ông chính là nhà văn Nga vĩ đại Leo Tolstoy. Nhiều năm sau, nhà văn nổi tiếng người Áo Stefan Zweig đã đánh giá về Tolstoy: “Kết thúc cuộc đời như thế chính là sự vĩ đại của ông ấy… Nếu không như thế thì Leo Tolstoy sẽ không thuộc về nhân loại như hiện nay…”.

Leo Tolstoy at his estate, Yasnaya Polyana, in 1908. (Ảnh: wiki)

Cho dù số phận cuộc đời những nhân vật kể trên mỗi người mỗi khác, nhưng họ đều có điểm chung: mang thân phận và tinh thần quý tộc.

2. Tinh thần độ lượng

Xã hội Tây phương cho đến tận thế kỷ 18 vẫn là xã hội do giới quý tộc làm chủ, dù giai đoạn lịch sử đó đã qua đi, nhưng đến nay nước Anh vẫn giữ lại tước hiệu Quý tộc. Ngày nay giai cấp tư sản Anh không phủ nhận vai trò của nó, không phê phán văn hóa tinh thần quý tộc, trái lại họ còn gửi con cái theo học các trường kiểu quý tộc, mua trang sức kiểu quý tộc, hàm tước quý tộc, họ muốn lưu giữ những nét đẹp của tinh thần quý tộc.

Cuộc chiến loạn tại Tây phương thời trung thế kỷ rất giống thời Xuân Thu Chiến Quốc tại Trung Quốc, trên chiến trường thì các bên là địch thủ nhưng sau chiến tranh họ lại trở thành bạn bè.

Năm 1135 trước Công nguyên, vua Henry của Anh quốc qua đời, hai người cháu trai của ông là Stephen và Henry II đều cho rằng mình là người có quyền thừa kế ngai vàng. Vì Stephen ở Anh nên đã giành được cơ hội lên ngôi; Henry II ở châu Âu biết tin đã phẫn nộ, và tổ chức một nhóm lính đánh thuê tấn công Stephen. Thời điểm đó Henry II còn rất trẻ, thiếu kinh nghiệm quân đội nên khi xuất binh đã không có kế hoạch chu đáo, khi quân binh đổ bộ lên đảo Anh thì mới phát hiện nguồn thực phẩm và tiền của đều cạn kiệt.

Phải giải quyết việc này thế nào? Henry II đã có lựa chọn mà đa số người ngày nay khó tin, đó là viết một lá thư cho đối thủ Stephen, nói rằng vì khi xuất binh thiếu chuẩn bị nên hiện đã không còn lương thực, liệu Ngài có thể trợ giúp cho tôi để tôi đưa những người lính đánh thuê này xuất ngũ trở lại châu Âu không? Stephen đã hào phóng cung cấp tiền của cho Henry II. Nhưng sau đó Henry II lại tiếp tục xuất binh đánh Stephen để giành ngôi vị.

Hành động này đối với người thường gọi là “vong ân bội nghĩa”, nhưng đối với giới quý tộc châu Âu, khoan dung cho đối thủ là lẽ đương nhiên, còn tranh giành thì vẫn phải tranh giành. Vài năm sau Henry II lại tiếp tục dẫn quân đi đánh chiếm. Lúc này tuổi Henry II đã lớn, đã có bản lĩnh hơn nhiều và đánh bại được Stephen. Nhưng kết quả bất ngờ hơn là Henry II đã ký một hiệp ước với Stephen, theo đó ngôi vương vẫn thuộc về Stephen, còn Henry II trở thành Thái tử, khi hết thời Stephen thì Henry II sẽ lên ngôi.

Tranh minh họa cảnh Henry II và Stephen thương thảo cách một bờ sông.

Có lẽ nhiều người sẽ nghĩ: khó khăn lắm mới giành được chiến thắng, vậy mà chỉ có thể đóng vai người tiếp quản quyền lực thì không đáng!

Xin kể thêm một trận chiến đầy kịch tính nữa: Thế hệ sau của hai người con vua Edward III nước Anh là Công tước Lancaster và Công tước York đều muốn nối ngôi vương nước Anh, vì thế mà xảy ra nội chiến. Nhưng kết cục cuộc chiến lại là hai bên nảy sinh tình cảm, cuối cùng Henry VII của gia tộc Lancaster đã lấy Elizabeth của York. Sau khi kết hôn thì hai gia tộc tuyên bố hợp nhất, mở ra triều đại Tudors. 

Sự kết hợp giữa hai nhà Lancaster và York (Tranh thuộc Artuk)

Trong truyền thống chính trị châu Âu có nét đặc thù: Khi Quốc vương bị phế truất ngôi vương thì vẫn được đối đãi tôn trọng, đây cũng là hiện thân của tinh thần hiệp sĩ. Vì thế mà trong đấu tranh quyền lực ở châu Âu thường không có chuyện “nhổ cỏ tận gốc”.

3. Tinh thần nghĩa hiệp

Giới quý tộc châu Âu thà chịu hậu quả “nuôi ong tay áo” chứ không muốn đánh mất nghĩa khí của mình. Năm 1688, William III đánh bại James II. William III là con rể của James II, nhưng ông cảm thấy rằng ngôi vương phải là của mình, do đó chiếm ngôi vương nước Anh của James II, bắt nhạc phụ trở thành tù nhân. Ông nhốt nhạc phụ trong một lâu đài gần biển, và để lại một chiếc thuyền nhỏ cạnh lâu đài. Sau đó James II đã dùng chiếc thuyền này trốn sang châu Âu.

William III

Năm sau, James II tổ chức một đội lính đánh thuê đến hy vọng giành lại ngai vàng của mình. Thời điểm này William III đang có chiến tranh với Pháp, trong tình cảnh nhạc phụ quay trở lại tấn công, William III phải quay sang ứng phó và đã đánh bại được quân của nhạc phụ James II, nhưng hệ quả là thảm bại trong cuộc chiến với Pháp.

Như một sử gia từng nói: “Mặc dù sự du nhập của thuốc súng đã dẫn đến phế bỏ tầng lớp hiệp sĩ, nhưng tinh thần thượng võ và lý tưởng hiệp sĩ vẫn được lưu truyền lại trong văn hóa phương Tây hiện đại”. Tinh thần hiệp sĩ này chính là một phần của tinh thần quý tộc, trở thành như một lý tưởng đạo đức, có ảnh hưởng lâu dài đến tính cách của người phương Tây.

Dù thời kỳ lịch sử đó đã qua đi, nhưng truyền thống tinh thần quý tộc này vẫn được giữ lại trong giới chính trị Tây phương. Ví dụ trong chiến tranh giữa miền Nam và miền Bắc nước Mỹ, trước tình cảnh quân miền Nam sắp thất bại, có người đề nghị đưa quân ẩn mình trong các nhà dân, vào trong vùng rừng núi để dùng chiến thuật đánh du kích. Nhưng tướng Robert E. Lee chỉ huy tối cao quân miền Nam tại thời điểm đó đã không đồng ý, ông nói: “Chiến tranh là nghiệp của người lính, là nhiệm vụ của chúng ta, không được đẩy trách nhiệm này vào người dân vô tội. Cho dù ta là tướng bại trận cũng không thể dùng cách này, nếu phải dùng sinh mạng của mình để đổi lấy bình an cho bách tính miền Nam thì ta thà lựa chọn trở hành tội phạm chiến tranh và chịu hành quyết còn hơn”.

Tướng Robert E. Lee 1838 (Ảnh: wiki)

Đối thủ của ông khi đó chính là Tổng tống Lincoln nổi tiếng của nước Mỹ sau này, khi đó thống soái Lincoln đã cho thấy thái độ cao thượng đầy chất quý tộc. Ông cho rằng sự thù hận giữa miền Bắc và miền Nam phải hòa giải chứ không nên kết thêm ân oán, vì thế đã nói với tướng Robert Lee rằng, ngài cũng đã đến tuổi nghỉ hưu, nên về quê hương nghỉ ngơi đi. Vậy là tướng Lee được trở về trang viên của mình an hưởng trong vinh quang, viết hồi ký để lại cho hậu thế.

Còn rất nhiều “viên kim cương” nằm trong tinh thần quý tộc Tây phương mà chúng ta chưa hiểu hết, ví như ý thức gánh vác trách nhiệm. Thủa thơ ấu, tỉ phú Rockefeller rất nghèo khổ, ông không hút thuốc, không uống rượu, không có điều kiện để đi đến rạp xem một bộ phim, giống như người cha của ông, mỗi khoản chi tiêu ông đều ghi lại trong một cuốn sổ nhỏ. Nhưng họ tiết kiệm chứ không keo kiệt, vì họ rất hào phóng trong hoạt động quyên góp vì cộng đồng. Ví dụ, người mà tất cả chúng ta đều rất quen thuộc là tỉ phú Bill Gates là người đã mang tất cả tài sản cá nhân trả lại cho xã hội. Vừa tiết kiệm lại vừa hào phóng chính là nét hấp dẫn của tinh thần quý tộc.

Tinh thần này, có thể gọi là hào phóng, nhưng từ góc độ khác cũng có thể cho là tinh thần gánh vác trách nhiệm, đó là ý thức trách nhiệm xã hội. Có thể nói đây chính là tinh thần đáng biểu dương nhất trong văn hóa phương Tây ngày nay.

Ví dụ, nghề tàu biển phương Tây có quy tắc bất thành văn: khi một con tàu gặp nguy cơ bị đắm chìm thì thuyền trưởng phải là người cuối cùng rời khỏi tàu, hoặc thuyền trưởng phải lựa chọn bị chìm theo cùng con tàu, đây cũng chính là tinh thần gánh vác trách nhiệm thừa kế từ tinh thần quý tộc còn lưu giữ lại.

Trong phim Titanic, trong lúc con tàu đang chìm, vị thuyền trưởng đã đi vào phòng của mình lựa chọn cùng chìm theo tàu, đây cũng chính là tinh thần gánh trách nhiệm. Nhân lúc con tàu còn chưa chìm, vị thuyền trưởng đã đề nghị một ban nhạc lên boong tàu diễn tấu nhằm xoa dịu tâm trạng của mọi người. Sau khi diễn tấu xong thì vị nhạc trưởng cúi chào tất cả mọi người, trong khi các nhạc công bắt đầu bỏ chạy và con tàu từ từ chìm xuống, vị nhạc trưởng dù thấy mọi người đã rời bỏ đi nhưng ông vẫn ngồi yên vị và kéo một khúc nhạc mới, tiếng nhạc đã lôi kéo mọi người trở lại. Mọi người bắt tay nhau, chia sẻ niềm quý trọng nhau, vị nhạc trưởng lên tiếng: “Có thể được hợp tác cùng mọi người trong tối nay là niềm vinh hạnh của cuộc đời tôi”.

Thuyền trưởng E J Smith của tàu Titanic.

Đây cũng là một minh chứng thuyết phục của tinh thần quý tộc. 

4. Thực chất của tinh thần quý tộc

Trong tác phẩm “Tuyển tập Dân ca Anh quốc”, tác giả đã mô tả những quan sát về giới quý tộc Anh như sau: “Quý tộc chân chính không xem trọng tiền bạc… Tinh thần giới quý tộc Anh chú trọng phẩm cách cao quý, chính trực, không tư lợi, không ngại khó khăn, thậm chí hy sinh bản thân vì người khác, đó là tinh thần xem trọng niềm vinh dự…”

Như nhà chính trị Pháp Alexis de Tocqueville nói: Thực chất của tinh thần quý tộc là trọng danh dự.

Tinh thần quý tộc không có mối quan hệ gì với các điều kiện vật chất. Ví như chuyện công nhân thang máy làm việc tại các tòa nhà cao cấp, họ phải ăn mặc đẹp đẽ và gọn gàng thì mới dám đi mở thang máy cho khách, đây cũng chính là thể hiện cái tinh thần quý tộc. Hay tiêu biểu như những người lao động vất vả nhưng dựa vào nguồn thu nhập ít ỏi của mình mà giúp đỡ người khác sa cơ lỡ vận hơn như trẻ mồ côi, người già neo đơn…, có thể nói là họ đã có được tinh thần quý tộc. Vì thế, tinh thần quý tộc nhiều khi cũng rất gần chúng ta, mỗi người chúng ta đều có thể thực hành để có được tinh thần này.

Từ “noble” trong tiếng Anh, ngoài hàm nghĩa “quý tộc” còn có nghĩa “xuất thân cao quý”, “cao thượng”, “vĩ đại”, “huy hoàng”…

“Tinh thần quý tộc còn bao hàm khí chất cao quý, nặng lòng yêu thương, đồng cảm, dám gánh trách nhiệm; đồng thời còn chỉ sức sống kiên cường, tôn nghiêm nhân cách, có lương tri, không nịnh hót, không yếu đuối, không cầu xin, không xin lòng thương hại; nhìn chung đó là nguyên tắc: thượng tôn mỹ đức và danh dự”.

“Tinh thần quý tộc” dĩ nhiên cũng không được độc quyền, những người dân bình thường chỉ cần không ngừng nỗ lực xây dựng và giữ vững phẩm cách bản thân thì hoàn toàn có thể hãnh diện mình cũng có tinh thần quý tộc.

Nhiều người ngày nay thường hiểu tinh thần quý tộc là có nhà cao cửa rộng, xe sang, người đẹp cặp kè, dùng xa xỉ phẩm châu Âu, con cái du học nước ngoài… Kiểu tôn sùng lối sống quý tộc này phần nhiều là tôn sùng mặt hình thức của cuộc sống quý tộc, là tôn sùng kim tiền, như thế là sa đà vào bề nổi rồi.

Ba trụ cột quan trọng của tinh thần quý tộc

Một là tinh thần đào luyện văn hóa, chống chủ nghĩa tôn sùng vật dục, xây dựng tinh thần văn hóa và tình cảm đạo đức cao quý.

Hai là tinh thần gánh vác trách nhiệm, trở thành tinh anh trong xã hội, nghiêm khắc với mình, quý trọng danh dự, giúp đỡ những kẻ yếu thế, gánh vác trách nhiệm xã hội và quốc gia.

Thứ ba là có tinh thần tự do, ý chí độc lập, dám nói không với kim tiền và quyền lực. Chỉ khi có tinh thần tự chủ một cách có lý trí và đạo đức mới có thể vượt qua được cạm bẫy xu thời, không trở thành nô dịch cho quyền lực chính trị.

Một tinh thần quý tộc đích thực cần sự tương ứng về đạo đức, học thức và hành vi, nếu không, cho dù có quyền lực tràn đầy, tiền của chất đống, cũng không thể xếp vào hàng ngũ quý tộc. Vì đó là tinh thần của phẩm hạnh cao thượng, là sống trong sạch, lịch thiệp, có tôn nghiêm; là không vì lợi ích trước mắt mà quay lưng lại tín nghĩa. Trên ý nghĩa này, tinh thần quý tộc không quan hệ gì với của cải. Tinh thần quý tộc không đồng nghĩa với giàu có về của cải, giàu có về của cải không có nghĩa sẽ thành quý tộc. Vì tinh thần quý tộc không thể dùng tiền mà mua được.

Đường Hải

nguồn: trithucvn.net